Samenwerken klinkt eenvoudig. Maar in de praktijk blijkt goed samenwerken vaak iets anders te liggen. Wat maakt samenwerken fijn en succesvol? En wat niet? Bewust zijn van hoe samenwerken tot stand komt is belangrijk. Het vraagt om een bewuste investering, allereerst bij jezelf. In dit artikel verkennen we samen met Reflective waarom goed samenwerken begint bij zelfkennis, hoe de Piramide van Lencioni helpt om sterke teams te bouwen, en waarom investeren in samenwerken direct bijdraagt aan werkgeluk, medewerkersbetrokkenheid en betere bedrijfsresultaten.
Wil je deze en nog andere partnerverhalen lezen over hoe jij kunt werken aan meer werkgeluk en betere bedrijfsresultaten? Download dan ons gratis 19 Drijfveren van werkgeluk | Whitepaper.
Waarom goed samenwerken lastiger is dan het lijkt
Samenwerken staat in vrijwel elke vacaturetekst als vanzelfsprekende vaardigheid. Maar wie dagelijks in organisaties werkt, weet dat goed samenwerken allesbehalve vanzelfsprekend is.
Mensen wijzen naar elkaar als iets niet loopt. Afdelingen werken langs elkaar heen. Teams hebben goede intenties maar komen niet tot gedeelde prestaties. Dat gaat zelden over onwil. Het gaat over een gebrek aan zelfkennis, onderling vertrouwen en een helder gedeeld doel. En zonder die fundamenten komt samenwerken nooit verder dan coördineren.
Stijn Statz, partner en managing director van Reflective, formuleert het zo: "Wij geloven dat samenwerking pas écht krachtig wordt als mensen elkaar echt kennen en vertrouwen, waarbij ze gezamenlijk aan een resultaat werken. Dat begint bij jezelf. Want hoewel we bij gedoe in teams vaak geneigd zijn te wijzen naar de ander, ontstaat échte samenwerking pas als je bereid bent om eerst naar je eigen rol, gedrag en talenten te kijken."
Reflective gebruikt het gedachtegoed van People Performance om organisatiebesturing te optimaliseren. Dat zorgt ervoor dat organisaties op een mensgerichte manier duurzaam kunnen groeien, waar werkgeluk en performance hand in hand gaan.
Samenwerken begint bij zelfkennis: wie ben ik in het team?
Wie ben ik in de samenwerking? Wat breng ik mee? Hoe communiceer ik? En wat heb ik nodig van de ander?
Het zijn vier simpele vragen die in de praktijk zelden expliciet worden gesteld. Maar ze vormen volgens Reflective het fundament van elke sterke werkrelatie.
"Zelfkennis is het startpunt van samenwerking. Dáárna komt de verbinding met de ander: collega's, je leidinggevende, andere teams of de hele organisatie", aldus Statz.
Die volgorde is belangrijk. Want wie zichzelf niet kent, kan ook zijn eigen aandeel in een stroeve samenwerking niet zien. En wie dat niet ziet, blijft naar anderen wijzen. Dan ontstaat er wrijving, soms conflicten, en uiteindelijk werkdruk die niet zit in de hoeveelheid werk, maar in de ervaring dat samenwerken meer energie kost dan het oplevert.
Dat heeft directe gevolgen voor werkgeluk, medewerkersbetrokkenheid en uiteindelijk voor de prestaties van de organisatie als geheel.
Samenwerken met strategie en doel: waarom richting onmisbaar is
Zelfkennis alleen is niet genoeg. Samenwerken wordt pas succesvol als er een helder, gedeeld doel is waar iedereen achter staat en naar handelt.
Statz gebruikt graag de vergelijking met een voetbalteam: "Je speelt samen om de wedstrijd te winnen. Iedereen heeft een eigen rol en kwaliteiten, maar zonder gezamenlijke strategie en doel behaal je geen resultaat. Dat spreekt voor zich, maar spreekt het ook voor zich in de samenwerking die je hebt met anderen?"
Het is een vraag die veel organisaties niet expliciet stellen. Mensen weten vaak wel wat hun eigen taken zijn, maar niet altijd waar ze samen verantwoordelijk voor zijn. En dat verschil is precies wat de Amerikaanse hoogleraar Amy Edmondson omschrijft als het verschil tussen coördineren en samen presteren.
"Mensen moeten weten waar ze aan bijdragen, wat er van hen verwacht wordt en hoe ze elkaar kunnen versterken in dat proces. Leuk om eens met elkaar te bespreken", aldus Statz.
De Piramide van Lencioni: bouwstenen van sterke teams en goede samenwerking
Om sterke teams te bouwen, werkt Reflective met de Piramide van Lencioni. Die bestaat uit een aantal bouwstenen om tot een sterk team te komen. De piramide werkt eenvoudig en cumulatief: zonder de onderste bouwsteen functioneert de laag erboven niet.
De vijf bouwstenen van een samenhangend team:
- Vertrouwen vormt de basis. Zonder vertrouwen durven mensen zich niet kwetsbaar op te stellen.
- Assertiviteit volgt. Zonder vertrouwen durven mensen geen gezonde conflicten aan te gaan.
- Betrokkenheid komt daarna. Zonder eerlijke gesprekken ontstaat er geen echte commitment.
- Verantwoordelijkheid bouwt daarop voort. Zonder commitment durven mensen elkaar niet aan te spreken.
- Resultaat is de top. Zonder wederzijdse verantwoordelijkheid blijft het teamresultaat ondergeschikt aan individuele belangen.
De tegenhanger is een dysfunctioneel team, met gebrek aan vertrouwen, angst voor confrontatie, gebrek aan betrokkenheid, vermijden van verantwoordelijkheid en uiteindelijk niet-resultaatgericht werken.
Statz vat het zo samen: "Zonder vertrouwen kun je niet werken aan assertiviteit en zonder assertiviteit kun je geen betrokkenheid creëren. En zo stapelt dat verder. Het is dus belangrijk om eerst jezelf te kennen en met elkaar de verbinding op te zoeken om vertrouwen te bouwen."
Dit sluit direct aan op wat organisatiepsychologen omschrijven als psychologische veiligheid: de mate waarin mensen zich veilig voelen om kwetsbaar te zijn, fouten toe te geven en spanningen te benoemen. Zonder die psychologische veiligheid komt geen van de bovenliggende bouwstenen van sterke teams tot bloei.
Samenwerking en de link met werkgeluk en bedrijfsresultaten
Goede samenwerking is geen zacht HR-thema. Het is een directe voorwaarde voor prestaties. Teams die elkaar vertrouwen, spanningen bespreekbaar maken en gedeelde doelen nastreven, leveren aantoonbaar betere resultaten dan teams die dat niet doen.
Medewerkers die zich gezien en gesteund voelen door hun collega's, zijn productiever, verzuimen minder en blijven langer. Werkdruk daalt als samenwerken soepel loopt en werkplezier verhogen wordt een natuurlijk gevolg van teams die goed op elkaar zijn ingespeeld. Burn-out preventie wordt effectiever als mensen het gesprek durven aangaan over wat schuurt. En personeelsverloop verminderen begint bij een werkomgeving waarin mensen zich onderdeel voelen van een team dat samen ergens voor staat. Medewerkersbetrokkenheid verbeteren is daarmee geen apart HR-project, maar een directe uitkomst van sterke samenwerking.
Werkgeluk meten en medewerkerstevredenheid meten maken zichtbaar waar samenwerking sterk is en waar er ruimte is voor verbetering. Juist omdat niet alles persoonlijk wordt uitgesproken, helpt een doorlopende meting medewerkers om zich écht uit te spreken over wat er speelt. Voelen ze vertrouwen? Durven ze het gesprek aan te gaan over wat niet loopt? Ervaren ze gedeelde verantwoordelijkheid? Die signalen geven leidinggevenden en directies de informatie die ze nodig hebben om gericht bij te sturen, voordat frictie escaleert.
Bewuste teamontwikkeling: investeren in samenwerken als concurrentievoordeel
Organisaties worden complexer. Ketens zijn langer, specialismen dieper en vrijwel niemand werkt nog geïsoleerd. Tegelijkertijd werken mensen steeds meer hybride, over verschillende locaties en tijdzones. Dat maakt bewuste investering in samenwerken belangrijker dan ooit.
Want waar samenwerken vroeger vanzelf ontstond door fysieke nabijheid en informele gesprekken, moet het vandaag de dag actief worden georganiseerd. Niet als sluitstuk van een teamuitje, maar als doorlopend proces van luisteren, reflecteren en bijsturen.
Teams die hun samenwerken serieus nemen, bouwen een concurrentievoordeel op dat niet eenvoudig te kopiëren is. Niet door meer tools of betere processen, maar doordat mensen elkaar kennen, vertrouwen en weten waar ze samen voor staan. In een wereld waar veel veranderingen elkaar snel opvolgen, is dat fundament een van de krachtigste vormen van veerkracht die een organisatie kan hebben.
Vijf praktische tips van Reflective om zelf mee te beginnen
Wil je zelf aan de slag met het verbeteren van samenwerking in jouw organisatie? Reflective deelt vijf inzichten om direct mee te starten.
-
Breng in kaart hoe mensen de samenwerking nu ervaren Gebruik een online survey als startpunt. Niet alles wordt persoonlijk uitgesproken, en een digitale meting kan helpen dat mensen zich meer uitspreken over wat er écht speelt.
-
Gebruik Lencioni's vijf frustraties van teamwork Breng de samenwerking in kaart aan de hand van vertrouwen, conflicten, betrokkenheid, verantwoordelijkheid en resultaatgerichtheid. Dit kan in één-op-één samenwerking én in teamverband.
-
Geef mensen inzicht in zichzelf Dat kan door middel van reflectiegesprekken, maar ook met behulp van bijvoorbeeld een talentenanalyse. Zelfkennis is het fundament waarop alle andere samenwerkingsvaardigheden worden gebouwd.
-
Maak samenwerking structureel Goede samenwerking ontstaat niet alleen door een teamuitje. Was het maar zo simpel. Maak samenwerking een structureel onderdeel van je organisatieactiviteiten, met vaste momenten voor reflectie, feedback en bijsturing.
-
Investeer in professionele begeleiding Teamontwikkeling is een vak. Externe begeleiding helpt om de blinde vlekken zichtbaar te maken die je van binnenuit vaak niet ziet, en om stappen te zetten die anders blijven liggen.
Wil je deze en nog andere partnerverhalen lezen over hoe jij kunt werken aan meer werkgeluk en betere bedrijfsresultaten? Download dan ons gratis 19 Drijfveren van werkgeluk | Whitepaper.
Samenvatting
Goede samenwerking begint bij zelfkennis. Wie zichzelf niet kent, kan geen sterke verbinding met anderen opbouwen. De Piramide van Lencioni laat zien dat vertrouwen de basis is van elk samenhangend team, gevolgd door assertiviteit, betrokkenheid, verantwoordelijkheid en resultaatgerichtheid. Zonder deze bouwstenen blijft samenwerking oppervlakkig en lijden werkgeluk, medewerkersbetrokkenheid en bedrijfsresultaten daaronder. Werkgeluk meten en medewerkerstevredenheid meten maken zichtbaar hoe teams samenwerken, zodat je gericht kunt investeren in de bouwstenen die het meeste effect hebben.
